Jest niemieckim kompozytorem epoki romantyzmu. Urodził się 22 maja 1813 roku w Lipsku. Oficjalnie jego ojcem był urzędnik policyjny Carl Friedrich Wagner, który zmarł gdy chłopiec miał zaledwie pół roku. Nie jest jednak wykluczone, że jego prawdziwym ojcem był Ludwig Geyer, który później został drugim mężem matki Wagnera. Kompozytor, przez dłuższy czas, nosił nawet jego nazwisko, jednak po śmierci ojczyma zmienił je z powrotem na Wagner.

Od wczesnego dzieciństwa, chłopiec był zafascynowany teatrem. Interesowały go głównie dramat oraz teatr szekspirowski. Dzięki ojczymowi miał okazje osobiście poznać kompozytora Carla Marii Webera. W wieku 15 lat, Richard napisał swój pierwszy dramat. Rok później, mimo iż nigdy nie uzyskał wykształcenia muzycznego, skomponował swoje pierwsze utwory muzyczne – dwie sonaty fortepianowe i kwartet smyczkowy.
W 1833 roku dostał posadę kierownika chóru w teatrze w Wurzenburgu, gdzie powstało libretto i muzyka jego pierwszej autorskiej opery – Wróżki. Nigdy jednak, za jego życia, nie została ona wykonana. Pierwszy raz wystawił ją dopiero Hermann Levi w 1888 roku w Monachium. Również druga skomponowana przez Wagnera opera – Zakaz Miłości – nie osiągnęła wielkiego sukcesu. Co prawda została wystawiona 1836 roku, ale zespół Wagnera niestety zbankrutował, a sam kompozytor wyjechał, ze swoją świeżo poślubioną żoną, poszukać szczęścia w Królewcu. Tam jednak nie zagrzał długo miejsca i wkrótce wyjechał do Rygi, gdzie objął funkcję muzycznego kierownika w miejskim teatrze.
Niestety, w związku z tym, iż Richard miał poważne ciągoty do hazardu, młode małżeństwo bardzo szybko narobiło sobie w dzisiejszej stolicy Łotwy długów, przez co musieli uciekać. W końcu wylądowali w Paryżu, gdzie Wagner zarabiał na życie aranżacją muzyczną przedstawień teatralnych i operowych. Niespodziewanie jednak przyszła do niego wieść iż skomponowana jeszcze w trakcje pobytu w Rydze opera Rienzi została wystawiona w Dreźnie i odnosi wielki sukces.
Sukces Rienzi i wystawionego rok później Holendra Tułacza pozwoliły Wagnerowi objąć posadę dyrygenta orkiestry na drezdeńskim dworze.
Po raz kolejny nie udało mu się jednak zbyt długo utrzymać w jednym miejscu. W 1848 roku został wygnany z Niemiec za udział w wydarzeniach rewolucyjnych. Z pomocą przyszedł mu Franciszek Liszt, dzięki któremu udało mu się uciec za granicę.
I tak naprawdę nigdy nie udało mu się zbyt długo zagrzać nigdzie miejsca. Przez jakiś czas mieszkał w Zurychu, ponownie w Paryżu, w Weimarze, Wenecji, Londynie. Wszędzie jednak w pewnym momencie musiało wydarzyć się coś co sprawiało że Wagner był zmuszony do wyjazdu. Bardzo częstą przyczyną takiego postępowania były liczne nawiązywane przez niego romansy. Niejako w międzyczasie komponował kolejne dramaty muzyczne: Pierścień Nibelunga, Zygfryda, Tristana i Izoldę, Śpiewaków Norymberskich, czy też Zmierzch Bogów. Za każdym razem odnosił jednak ogromne sukcesy.
Ostatnim jego dziełem był Parsifal. Jego premiera odbyła się na festiwalu muzycznym w Bayreuth w 1882 roku. Tuż po festiwalu kompozytor pojechał do swojego domu w Wenecji, gdzie w lutym 1883 roku zmarł na atak serca.